อาชีพ การค้าขายของกลุ่มชาติพันธุ์

 ความหลากหลายกลุ่มชาติพันธุ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจชายแดน

ในอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

ตอนที่ 4

อาชีพ การค้าขายของกลุ่มชาติพันธุ์

การประกอบอาชีพของกลุ่มชาติพันธุ์ในแม่สาย  ส่วนใหญ่มากกว่าครึ่งประกอบอาชีพรับจ้าง ที่เหลือ  ประกอบอาชีพเป็นเจ้าของร้านค้าปลีกทำการเกษตร เช่น ทำสวนผักทำนา เลี้ยงสัตว์ หาบเร่แผงลอยสำหรับการค้ากับประเทศเพื่อนบ้าน ที่กลุ่มชาติพันธุ์ติดต่ออยู่ประจำมากที่สุดก็คือจังหวัดท่าขี้เหล็ก  เมืองเชียงตุง และเมืองลา ส่วนการค้าที่อื่นๆ ภายในประเทศ คือเชียงราย  กรุงเทพและเชียงใหม่  

เนื่องจากกลุ่มชาติพันธุ์ส่วนใหญ่มีธุรกิจการค้าขนาดเล็ก  จึงไม่จำเป็นต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก โดยเฉพาะการที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ส่วนใหญ่ไม่มีสิทธิทางกฎหมาย ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินกู้ได้โดยตรง  จึงมีการกู้เงินจากแหล่งเงินทุนจำนวนน้อย  ส่วนมากนิยมกู้ยืมเงินจากญาติ เพื่อนบ้าน กองทุนและหมู่บ้าน สำหรับผู้ที่ได้สัญชาติไทยก็สามารถกู้จากธนาคารพาณิชย์ได้  

โดยภาพรวมการประกอบธุรกิจของกลุ่มชาติพันธุ์จะอยู่ในประเทศไทยเป็นหลักแต่ก็ยังมีบางคนที่มีเครือข่ายทางการค้ากับญาติพี่น้องหรือคู้ค้าที่อยู่ใน จังหวัดท่าขี้เหล็ก ที่ต้องติดต่อกันบ้าง ซึ่งก็พบว่ามีเพียงหนึ่งในสี่ของกลุ่มชาติพันธุ์ที่ยังคงไปมาหาสู่ด้านการค้าขาย เยี่ยมเยือน เดือนละครั้งบ้าง สัปดาห์ละครั้งบ้าง กลุ่มชาติพันธุ์ที่ข้ามไปติดต่อมากที่สุดคือเดือนละครั้ง คือกลุ่มไทลื้อกับจีนยูนนาน

ในประเด็นความคิดเห็นของกลุ่มชาติพันธุ์ ที่ประเมินตนเองต่อการมีบทบาทเสริมสร้างธุรกิจใน

แม่สายให้ก้าวหน้านั้นพบว่า โดยภาพรวมส่วนใหญ่ตอบว่ากลุ่มชาติพันธุ์ของตนมีบทบาทค่อนข้างน้อย โดยกลุ่มไทเขินกับไทใหญ่จะตอบว่ามีส่วนร่วมในการเสริมสร้างน้อยจำนวนมากที่สุด สำหรับกลุ่มจีนยูนนาน ประเมินอยู่ระดับปานกลาง มีกลุ่มไทลื้อเพียงกลุ่มเดียวที่เชื่อว่าตนเองมีส่วนเสริมสร้างธุรกิจในแม่สายให้ก้าวหน้ามากที่สุด

แม้ว่าปัจจุบันในเขตอำเภอแม่สายจะมีระบบบริการธุรกรรมทางการเงินที่ให้บริการอย่างครบถ้วนคือธนาคารพาณิชย์ต่างๆ แต่การศึกษาครั้งนี้พบว่ากลุ่มชาติพันธุ์ส่วนใหญ่ ยังคงมีลักษณะที่เป็นแบบดั่งเดิมที่ใช้เงินสด ไม่ใช้บริการจากธนาคาร นอกจากกลุ่มจีนยูนนานที่ใช้ระบบธนาคารในประเทศไทย

การร่วมประกอบการค้าธุรกิจมีความสำคัญที่จะยึดโยงความสัมพันธ์ระหว่างกัน ซึ่งหมายถึงความเชื่อมั่น เชื่อถือ ระหว่างพ่อค้าแม่ค้าด้วยกันและระหว่างเจ้าของธุรกิจกับลูกค้า  นอกจากนี้ยังมีองค์ประกอบอื่นๆ เช่น ความเป็นพรรคพวกเดียวกัน เชื้อสายชาติพันธุ์เดียวกัน ซึ่งเป็นส่วนที่จะเป็นมิตรภาพ มีความไว้ใจ เชื่อถือกัน  จากแนวคิดดังกล่าว ผลจากการศึกษาพบว่า การคบค้าระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ต่างมีความคิดเห็นดังนี้ กลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อ จีนยูนนาน และไทใหญ่  ทั้งสามกลุ่มนี้ ต้องการอยากทำธุรกิจกับกลุ่มชาติพันธุ์เดียวกันเท่านั้น   ส่วนไทเขิน ที่ต้องการทำธุรกิจกับกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่ เป็นอันดับแรกมากกว่ากลุ่มไทเขินด้วยกัน