ความหลากหลายกลุ่มชาติพันธุ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจชายแดน

ความหลากหลายกลุ่มชาติพันธุ์กับการพัฒนาเศรษฐกิจชายแดน

ในอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย

ตอนที่2

การอพยพเข้ามาสู่แม่สายของ 4 กลุ่มชาติพันธุ์

กลุ่มไทลื้อ

ชาวไทลื้อหรือไตลื้อ (คนลื้อ) ทั้งหมดมีต้นตระกูลที่อพยพมาจากเมืองสิบสองปันนา จากหลากหลายเมืองเช่น เมืองเชียงรุ่ง เมืองโรง เมืองหุน เมืองหล้า เชียงเจิง การอพยพของชาวไทลื้อนั้น เริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. 2495 เป็นต้นมา หรือเกือบ 65 ปี โดยสาเหตุของการอพยพจากเมืองสิบสองปันนานั้นเกิดจากการปฏิวัติโดยลัทธิคอมมิวนิสต์เหมาเจ๋อตุงยึดอำนาจรัฐบาล เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ชาวไทลื้อถูกยึดที่นาทำกิน ทำมาหากินลำบาก ยากจนข้นแค้นมาก จึงได้ตัดสินใจอพยพหนีจากเมืองสิบสองปันนาเพื่อหนีภัยทางการเมือง แต่ชาวไทลื้อบางส่วนได้เข้าร่วมกับคณะชาติก๊กมินตัง กองพล 93 กับนายพลต่วน และบางส่วนได้อพยพเดินทางเข้าสู่ประเทศพม่าที่เมืองยาง เมืองหนองคำ บางส่วนเข้าสู่ประเทศลาว แต่ส่วนใหญ่เลือกเข้าสู่ประเทศไทยและสิ้นสุดที่มาสาย

 

กลุ่มไทเขิน

ชาวไทเขินหรือไทขึน อพยพมาจากเมืองเชียงตุง รัฐฉาน ประเทศสหภาพเมียนมา กว่า 50 ปี การอพยพเข้ามาเป็นระรอกในระยะเวลาที่แตกต่างกัน ที่อยู่เดิวก่อนที่จะอพยพมานั้นบางครอบครัวอาศัยอยู่ในบ้านยาง เมืองเชียงอิน บ้านกวาง และหมู่บ้านเล็กๆใกล้ชานเมืองเชียงตุง แทบทั้งหมดเล่าว่าแต่เดิมมีอาชีพทำไร่ ทำนา ทำสวน เลี้ยงปลา เลี้ยงวัวควายกันมาหลายชั่วอายุ  แต่หลายคนตอบว่าเดิมพ่อแม่มีอาชีพรับจ้าง และขายของในตลาดเชียงตุง เพราะไม่มีที่ดินทำกิน และช่วงที่อพยพมานั้นจะมาในขณะที่เป็นหนุ่มเป็นสาวติดตามพ่อแม่ แต่ก็มีจำนวนไม่น้อยที่เดินทางมาตอนที่เป็นเด็กเล็ก  บางคนที่มาภายหลังได้มีโอกาสบวชเรียนเป็นเณรมาก่อน  หรือที่พอมีอันจะกินก็ได้เข้าเรียนในระดับประถมในเมืองเชียงตุง  แต่ครอบครัวที่ยากจนจะไม่มีโอกาสได้เรียนหนังสือ ชาวไทเขินบางคนเล่าว่าตนและครอบครัวได้อพยพเข้ามาโดยลำพัง พ่อและแม่ยังคงตั้งรกรากอยู่ที่เชียงตุง  

 

กลุ่มไทใหญ่

เดิมครอบครัวชาวไทใหญ่ทั้งหมดตั้งรกรากถิ่นฐานอยู่เชียงตุงมาหลายชั่วอายุคน   เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง  จึงได้อพยพหนีภัยการเมืองมาเรื่อยๆ เพราะทนการถูกเอาเปรียบกดขี่ข่มเหงจากรัฐบาลพม่าไม่ได้ เช่น ต้องถูกเกณฑ์ไปหามระเบิด ลูกปืน บ้างก็ถูกรัฐบาลทหารพม่าใส่ร้ายรังแกจึงไม่อยากอยู่ ทำให้การใช้ชีวิตมีแต่ความหวาดระแวง หวาดกลัว ทหารพม่าต้องการขับไล่คนไทใหญ่ จึงอยากใช้ชีวิตแบบปกติสุขทั่วไปบางคนอาศัยอยู่ในเมืองเชียบยืนในเชียงตุง พ่อแม่เป็นช่างปั้นหม้อ ซึ่งเป็นอาชีพโบราณที่สืบทอดกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ รุ่นย่า และตนเองก็เคยช่วยงานของพ่อแม่และครอบครัว สมัยอยู่เชียงตุงมีอาชีพหลักคือปั้นหม้อและทำนาด้วยความเป็นอยู่ที่ค่อนข้างยากลำบากจึงตัดสินใจออกจากบ้านเกิดเมืองนอนมาหางานทำที่แม่สายส่วนใหญ่หนีภัยสงครามมา และที่มาอยู่แม่สายก็เพราะต้องการประกอบอาชีพทำมาค้าขาย  บางครอบครัว ตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ตองจีรัฐฉานประเทศพม่า บรรพบุรุษเป็นการการเมืองตองยีแต่ถูกรัฐบาลทหารพม่า  กวาดต้อนจับกุมและถูกสังหาร จึงตัดสินใจหนีมาอยู่ประเทศไทย

 

กลุ่มจีนยูนนาน

กลุ่มคนจีนที่แม่สายนั้นมีประวัติครอบครัวที่แตกต่างกันสามารถแยกออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ กล่าวคือ กลุ่มแรก ได้แก่คนที่อพยพ มาจากยูนนาน และสิบสองปันนา กลุ่มที่สอง ได้แก่กลุ่มที่อพยพมาทางเรือผ่านกรุงเทพมหานคร นับว่าแม่สายมีความผสมผสานระหว่างจีนที่เดินทางมาทางบกซึ่งเป็นเส้นทางการค้าโบราณ และการเดินทางมาทางเรือซึ่งเป็นกระแสการเดินทางของจีนโพ้นทะเล โดยแต่ละครอบครัวเดินทางมาอย่างหลากหลายในส่วนที่เดินทางมาทางบกนั้น  เพื่อมาตั้งถิ่นฐานที่แม่สายเป็นอย่างไร  

การอพยพมาทางบก เป็นการเดินทางแบบคาราวานการค้าในสมัยก่อนอาณานิคม และเรื่อยมาจนถึงยุคสงครามเย็น  ในกรณีแรกที่ ปู่เป็นคนสิบสองปันนาหรือเมือง เชียงรุ้ง เดินทางมาค้าขายที่ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย โดยใช้ม้าต่างของและสินค้า ยาแถบ ฝิ่น ทอง พร้อมลูกน้องและญาติ ในสมัยนั้นต้องเดินทางเป็นคาราวาน เพราะต้องค้างแรมโดยใช้ม้าและเดินเท้า มาตามเส้นทางเชียงตุง ในอดีตการค้าฝิ่นที่ยังไม่ผิดกฎหมาย ซึ่งเป็นการสืบทอดแนวทางการค้าดั้งเดิม แต่ต่อมาเมื่อการค้าแบบกองคาราวาน ได้หมดความสำคัญลง แต่การเดินทางเข้ามาตั้งถิ่นฐานยังพื้นที่แม่สายยังคงมีต่อเนื่อง

การอพยพมาทางทะเล  แม่สายก็กลายเป็นจุดหมายปลายทางของการเดินทางของคนจีนอพยพที่มาทางเรือ ถึงแม้ว่าจะไม่มีจำนวนมากหรือทำให้แม่สายเป็นชุมชนจีนโพ้นทะเลขนาดใหญ่เหมือนกรุงเทพ  แต่ก็มีคนจีนส่วนหนึ่งเดินทางมาเพื่อการค้า ทั้งๆที่ ต้นทางจะเป็นจีนตอนใต้เช่นกัน มีการเดินทางมาอย่างหลากหลายรูปแบบ แต่ที่น่าสังเกตคือการเดินทางเป็นการเดินทางที่พักตั้งตัวเพื่อทำมาหากินที่แตกต่างกันในแต่ละที่จากจังหวัดหนึ่งไปอีกจังหวัดหนึ่ง ซึ่งจะพบว่าคนจีนโพ้นทะเลอาศัยอยู่ในทุกจังหวัดใหญ่ๆของภาคเหนือ เช่นนครสวรรค์ ลำปาง เชียงใหม่ ดังนั้นมาสายจึงมีทั้งจีนยูนนานที่มาทางบกและมาทางทะเล