ความสำคัญของอุตสาหกรรมเกษตรและอาหาร จากอดีตถึงปัจจุบัน

ตอนที่ 6 

ประเทศไทยถือได้ว่าเป็นแหล่งผลิตอาหารที่มีคุณภาพและมีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก เนื่องจากตั้งแต่อดีตไทยเป็นประเทศที่ผลิตพืชผลทางการเกษตรมากกว่ากิจการด้านเศรษฐกิจอื่นๆ และภาวะการค้ากับต่างประเทศก็ล้วนเกี่ยวเนื่องกับการผลิตในด้านเกษตรกรรมแทบทั้งสิ้น เนื่องจากประเทศไทยมีความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์ที่มีความเหมาะสมต่อการเพาะปลูก การทำปศุสัตว์ และประมง มีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ มีความหลากหลายทางชีวภาพ อีกทั้งยังมีต้นทุนแรงงานที่ไม่สูงมากนัก จึงส่งผลให้อุตสาหกรรมอาหารไทยมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง เป็นกลจักรสำคัญที่ช่วยผลักดันการขยายตัวทางเศรษฐกิจของประเทศไทยเรื่อยมา และเป็นอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกที่สำคัญ ในปัจจุบันอุตสาหกรรมอาหารเป็นอุตสาหกรรมที่นำรายได้เข้าประเทศเป็นจำนวนมากในช่วงระยะเวลากว่าสิบปีที่ผ่านมา มูลค่าการส่งออกสินค้าของอุตสาหกรรมอาหารคิดเป็นสัดส่วนสูงถึงประมาณร้อยละ 8 ของการผลิตมวลรวมของประเทศ ซึ่งในปัจจุบันประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตและส่งออกสินค้าทางการเกษตรที่มีคุณภาพและปริมาณมากที่สุดอันดับต้นของโลก และยังมีแนวโน้มที่จะเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ต่อมา รัฐบาลเห็นชอบในหลักการตามที่กระทรวงอุตสาหกรรมเสนอ แผนแม่บทอุตสาหกรรมอาหาร (พ.ศ.2553-2557) มีวัตถุประสงค์เพื่อให้การพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารของไทยมีทิศทาง เป้าหมายที่ชัดเจน และมีแนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารอย่างเป็นระบบ และเป็นองค์รวมที่สามารถปรับเปลี่ยนให้สอดรับกับกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก และการพัฒนาประเทศที่เปลี่ยนแปลงตามสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ซึ่งจะช่วยให้ภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถกำหนดแนวนโยบายด้านอุตสาหกรรมอาหารเชิงบูรณาการร่วมกัน เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพในการผลิตและเพิ่มขีดความสามารถในการส่งออกสินค้าอาหารของไทย รวมถึงผู้บริโภคทั้งในและต่างประเทศจะมีความเชื่อมั่นในคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าอาหารไทย ซึ่งจะเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มและขยายส่วนแบ่งการตลาดของไทยในทุกสินค้าอาหารได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมอบหมายกระทรวงอุตสาหกรรมเป็นผู้ประสานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชน

ในการจัดทำแผนปฏิบัติการ (Action Plans) โดยผ่านกลไกคณะกรรมการพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งชาติ ในการจัดลำดับความสำคัญของโครงการที่จะดำเนินในระยะเวลา 5ปี พร้อมงบประมาณที่ใช้ รวมทั้งเป็นผู้ติดตามประเมินผลให้สำนักงบประมาณใช้กรอบของแผนแม่บทฯ ในการพิจารณาจัดสรรงบประมาณในส่วนที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมอาหารของแต่ละกระทรวงต่อไปให้กระทรวงอุตสาหกรรมเสนอต่อคณะกรรมการอาหารแห่งชาติ กระทรวงต่างๆ ที่เกี่ยวข้องและสำนักงบประมาณ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ รวมทั้งสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย เกี่ยวกับการพิจารณาสร้าง niche สำหรับสินค้าอาหารบางรายการเพื่อกำหนดแนวทางที่ชัดเจนในการพัฒนาอุตสาหกรรมอาหารประเภทนั้นๆ อย่างเป็นระบบ และกำหนดระยะเวลาในการดำเนินงาน เป้าหมาย และตัวชี้วัดของแต่ละยุทธศาสตร์ เพื่อให้เกิดความชัดเจนสามารถติดตามประเมินผลสำเร็จของแผน  รวมทั้งควรปรับปรุงแผนให้มีความบูรณาการและสอดคล้องกันระหว่างหน่วยปฏิบัติเพื่อลดความซ้ำซ้อนในการจัดตั้งงบประมาณ นอกจากนี้ ควรกำหนดแนวทางการผลักดันการสร้างคุณค่าสินค้าอาหาร  โดยสร้างความเชื่อมโยงระหว่างสาขาการผลิต ทั้งสาขาอุตสาหกรรมเกษตรและบริการ อย่างชัดเจนเพื่อให้เกิดการพัฒนาตลอดห่วงโซ่อาหาร